Klimanın gazı azaldığını hangi belirtilerden anlarım?
Soğutma süresinin uzaması, iç ünitede noktasal kırağı, bakır rekorda yağlı iz ve kompresörün kısa aralıklarla durup kalkması ilk uyarılardır. Kesin sonuç için manifoldla basınç, pens ampermetreyle akım ve üfleme farkı birlikte okunur. Belirti tek başına yeterli değildir; ölçüm yapılmadan gaz basmak arızayı sonraki sezona erteler.
Klima kapalı devre bir sistemdir. İçindeki soğutucu akışkan yakıt gibi tükenmez, buharlaşır ve yeniden sıvılaşır; teorik olarak cihazın ömrü boyunca aynı gazla çalışması gerekir. Buna rağmen her yaz gaz basılan yüz binlerce cihaz var. Bunun tek bir açıklaması olabilir: bir yerde kaçak var ve kimse aramamış.
Kaçak arama işi biraz sabır isteyen bir iş. Gaz basmak on beş dakika sürer, kaçağı bulmak bir saat sürebilir. Bu yüzden çoğu yerde ilk yol seçilir. Oysa kaçak kapatılmadığında aynı sorun bir sonraki sezonda, hatta aynı sezonun sonunda geri geliyor.
Gaz kaçağının erken belirtileri
- Cihaz üflüyor ama oda geç serinliyor; eskiden yirmi dakikada olan iş bir saati buluyor.
- İç ünitenin peteğinde noktasal buzlanma, bazen sadece bir köşede beyaz kırağı.
- Dış ünitedeki bakır boruların bağlantı noktasında yağ lekesi veya toz tutmuş nemli iz.
- Kompresör kısa aralıklarla devreye giriyor ve kısa süre sonra duruyor.
- İç ünite ile dışarıya üflenen hava arasındaki sıcaklık farkı belirgin biçimde azalıyor.
Bu belirtilerin hiçbiri tek başına kesin kanıt değil. Kirli bir filtre de soğutmayı düşürür, tıkalı bir eşanjör de buzlanma yapar. Ayrımı yapan şey ölçüm.
Sahada nasıl ölçülür?
Manifold bağlanır
Alçak ve yüksek basınç aynı anda okunur. Cihazın etiketinde yazan gaz tipine göre beklenen basınç aralığı karşılaştırılır. R32 ve R410A değerleri farklıdır, aynı cetvelle okunmaz.
Hava sıcaklık farkı alınır
İç ünitenin emiş ve üfleme ağzından sıcaklık ölçülür. Sağlıklı bir cihazda bu fark tipik olarak 8-12 derece bandındadır. Fark 5 derecenin altına indiyse kapasite kaybı var.
Çekilen akım ölçülür
Pens ampermetre ile kompresörün çektiği akım okunur. Etiket değerinin belirgin altında kalan akım, sistemin yükte çalışamadığını gösterir.
Kaçak noktası aranır
Rekor bağlantıları, servis vanaları, iç ünite eşanjörü ve dış ünite peteği sırayla kontrol edilir. Köpük testi, elektronik dedektör veya azotla basınç tutma testi kullanılır.
Onarım ve vakum
Kaçak noktası onarıldıktan sonra hat vakumlanır. Vakum atlanırsa sistemde kalan nem kılcal boruyu tıkar, kompresörü yorar. Ardından etiket değerinde gaz şarj edilir.
Hat vakumlanmadan yapılan şarj, sisteme nem ve hava bırakır. İlk sezonda fark edilmez, ikinci sezonda kılcal tıkanma veya kompresör arızası olarak geri döner.
Kaçak en çok nerede oluyor?
Sahada gördüğümüz sıralama şu: birinci sırada montaj sırasında yeterince sıkılmamış veya fazla sıkılıp konisi zedelenmiş rekor bağlantıları. İkinci sırada titreşimle yorulan bakır hat, özellikle dış ünitenin sehpasız veya gevşek monte edildiği yerlerde. Üçüncü sırada sahil kesiminde tuzlu havanın yediği dış ünite peteği.
Bu üçünün ortak yanı dikkat edilirse önlenebilir olmaları. Düzgün bir montaj, bir klimanın on yıl boyunca gaz görmemesini sağlayabilir. Bu yüzden yeni montajlarda hattı azotla süpürüp lehimliyor, bağlantıları tork ile sıkıyoruz.
Gaz basmak ne zaman doğru?
Kaçak bulunup onarıldıktan sonra. Bir de kompresör veya eşanjör değişimi gibi sistemin açıldığı işlemlerin ardından. Bunun dışında “biraz takviye yapalım” yaklaşımı, cihazın ömrünü kısaltmaktan başka bir şey yapmıyor.
Bir de karışım meselesi var. Farklı gaz tipini aynı hatta eklemek verimi düşürür, basınç dengesini bozar. Cihazın etiketinde ne yazıyorsa o kullanılır; bu konu tartışmaya açık değil.
Gaz, elektrik ve basınçlı devre içeren işlemler yetkin kişilerce yapılmalıdır. Teknik Özel Servis markadan bağımsız çalışır, üretici yetkili servisi değildir.
